Bấm huyệt tại nhà: 7 huyệt thư giãn phổ biến và lưu ý an toàn

Bấm huyệt tại nhà là cách dùng ngón tay cái hoặc ngón trỏ ấn đều vào một số điểm quen thuộc trên cơ thể để thư giãn, giảm cảm giác căng mỏi. Chỉ cần biết đúng vị trí, ấn lực vừa phải trong một đến hai phút, bạn có thể tự làm ở bàn làm việc, trên sofa hay trước giờ ngủ.

Bấm huyệt có nguồn gốc từ y học cổ truyền phương Đông, và bằng chứng khoa học về hiệu quả vẫn còn hạn chế. Vì vậy, hãy xem bấm huyệt là một thói quen chăm sóc sức khỏe tại nhà để thư thái hơn, không phải cách chữa bệnh hay lý do để trì hoãn việc đi khám.

Bấm huyệt là gì?

Theo y học cổ truyền, trên cơ thể có những điểm gọi là huyệt đạo. Bấm huyệt (còn gọi là ấn huyệt) là dùng ngón tay, lòng bàn tay hoặc khớp ngón tay ấn lên các điểm này với lực đều, có khi kết hợp xoay tròn nhẹ. Châm cứu dùng kim, còn bấm huyệt chỉ dùng áp lực từ tay.

Bài viết của UCLA Health mô tả bấm huyệt về cơ bản là một hình thức massage, có thể tự làm hoặc nhờ người khác làm. Đây cũng là lý do bấm huyệt thường được lồng vào các buổi massage khô, massage cổ vai gáy hay massage chân.

Bấm huyệt có tác dụng gì? Bằng chứng tới đâu?

Nhiều người thấy bấm huyệt giúp họ chậm lại, thở sâu hơn, bớt căng ở vùng đầu, cổ, vai và dễ thư giãn trước khi ngủ. Cảm giác này có thể đến từ chính việc ngồi yên, thở chậm và được chạm, ấn đều tay.

Về mặt khoa học, cần nói rõ:

• Bài tổng hợp của Cleveland Clinic về các huyệt bấm cho biết nghiên cứu về hiệu quả của bấm huyệt vẫn đang tiếp diễn và còn nhiều điều chưa hiểu rõ về cơ chế.
• Các nghiên cứu hiện có thường nhỏ, mỗi nghiên cứu xét một tình trạng riêng, nên chưa thể kết luận chung cho mọi người.
• Chuyên gia trong bài viết của Cleveland Clinic cũng lưu ý bấm huyệt thường phát huy tốt nhất khi đi kèm các cách chăm sóc khác, không phải dùng thay thế.

Nói ngắn gọn: bấm huyệt là cách thư giãn có thể thử, chi phí thấp, ít rủi ro nếu làm đúng. Nhưng nếu bạn đang đau kéo dài, mất ngủ triền miên hay buồn nôn thường xuyên, việc cần làm là đi khám để biết nguyên nhân.

Các huyệt thư giãn phổ biến có thể tự bấm tại nhà

Dưới đây là 7 huyệt dễ tìm, thường được nhắc đến trong tài liệu phổ thông. Cột "quan niệm truyền thống" mô tả cách y học cổ truyền và các bài viết tham khảo thường dùng huyệt đó, không phải lời hứa về hiệu quả điều trị.

Vị trí và thời gian trong bảng tham khảo theo bài viết của Cleveland Clinic và UCLA Health. Mỗi người có kích thước cơ thể khác nhau, nên "ba ngón tay" hay "bốn ngón tay" là tính bằng chính ngón tay của người được bấm.

Nhóm huyệt vùng đầu và mặt

Ấn Đường và Toản Trúc là hai huyệt người làm văn phòng hay tự ấn khi mỏi mắt, căng trán sau giờ nhìn màn hình. Vùng quanh mắt rất nhạy cảm, nên chỉ dùng đầu ngón tay ấn nhẹ, tuyệt đối không ấn vào nhãn cầu. Nếu hay căng đầu vì áp lực công việc, xem thêm bài massage đầu giảm căng thẳng.

Nhóm huyệt bàn tay, cổ tay

Hợp Cốc và Nội Quan tiện nhất vì ngồi đâu cũng bấm được. Ngồi thẳng lưng, thả lỏng vai, dùng ngón cái tay này ấn lên tay kia, rồi đổi bên.

Nhóm huyệt chân và bàn chân

Túc Tam Lý và Dũng Tuyền hợp để bấm buổi tối, nhất là sau khi ngâm chân nước ấm. Bạn có thể tham khảo cách ngâm chân thảo mộc tại nhà rồi bấm huyệt bàn chân ngay sau đó.

Cách tự bấm huyệt tại nhà đúng cách

Làm theo các bước sau để buổi bấm huyệt nhẹ nhàng và an toàn:

1. Chọn chỗ ngồi thoải mái: ghế có tựa lưng hoặc sofa, vai thả lỏng, chân chạm sàn.
2. Rửa tay, cắt móng gọn: móng dài dễ làm xước da khi ấn.
3. Tìm đúng vị trí: dò nhẹ quanh vùng mô tả, điểm hơi lõm hoặc hơi ê thường là chỗ cần ấn.
4. Ấn đều, tăng lực từ từ: dùng đầu ngón cái hoặc ngón trỏ, giữ lực ổn định, có thể xoay tròn nhỏ.
5. Giữ khoảng 1–2 phút mỗi huyệt: vừa ấn vừa hít vào chậm bằng mũi, thở ra dài.
6. Chỉ đến mức hơi ê: Cleveland Clinic nhấn mạnh không ấn đến mức khó chịu, đau hay bầm.
7. Làm hai bên cơ thể: với huyệt ở tay và chân, bấm lần lượt cả hai bên.
8. Dừng lại nếu thấy tệ hơn: chóng mặt, đau tăng hay khó chịu là dấu hiệu nên ngừng và hỏi người có chuyên môn.

Bạn không cần bấm hết 7 huyệt mỗi ngày. Chọn hai ba huyệt hợp với lúc đó, chẳng hạn Hợp Cốc khi đang làm việc căng thẳng, Dũng Tuyền trước giờ ngủ, là đủ.

Ai không nên tự bấm huyệt?

Bấm huyệt đúng cách ít khi gây hại, nhưng vẫn có những trường hợp cần thận trọng:

• Phụ nữ mang thai: UCLA Health lưu ý một số huyệt có thể kích thích chuyển dạ, nên cần hỏi bác sĩ sản khoa trước khi bấm huyệt.
• Da có vết thương, trầy xước, phát ban: không ấn lên vùng da đó.
• Người dùng thuốc chống đông, dễ bầm tím: ấn mạnh dễ để lại vết bầm.
• Vùng vừa chấn thương, sưng, nóng đỏ: không bấm huyệt, nên nghỉ và đi khám.
• Người có bệnh mạn tính, loãng xương, bệnh tim mạch: hỏi bác sĩ trước khi tự làm hoặc đặt massage.

Danh sách đầy đủ các trường hợp nên hoãn massage có trong bài ai không nên massage.

Khi nào nên nhờ kỹ thuật viên thay vì tự bấm?

Tự bấm huyệt hợp với vùng dễ với tới như tay, mặt, bàn chân. Còn vùng vai, gáy, lưng thì khó tự ấn đều tay, và tư thế vặn người để với tới lại dễ làm mỏi thêm.

Nhờ kỹ thuật viên (KTV) đã được kiểm tra tay nghề có vài lợi thế: KTV quen vị trí, giữ lực đều, kết hợp bấm huyệt với xoa bóp, kéo giãn và chườm khăn nóng. Bạn chỉ cần nằm hoặc ngồi thư giãn và báo khi lực quá mạnh.

Tại Medi24h, bấm huyệt có trong ba dịch vụ:

• Massage khô bấm huyệt tại nhà: ấn huyệt, kéo giãn toàn thân, không dầu, có khăn nóng. 60 phút 450.000đ, 90 phút 580.000đ.
• Massage cổ vai gáy: chườm nóng, massage cổ vai gáy và bấm huyệt đầu, ngồi ghế cũng được. 60 phút 350.000đ, 90 phút 450.000đ.
• Massage chân thảo mộc: ngâm chân nước thảo mộc ấm, bấm huyệt bàn chân, massage bắp chân. 60 phút 300.000đ, 90 phút 400.000đ.

Đặt massage có bấm huyệt tại nhà với Medi24h

Nếu muốn có người bấm huyệt, xoa bóp cho cả nhà vào một buổi tối thong thả, bạn có thể đặt lịch qua ứng dụng Medi24h ở TP.HCM. Giá cố định cho mọi KTV, đã gồm phí di chuyển, không phụ phí gấp; xem đầy đủ ở bảng giá. Bạn chọn dịch vụ, giờ và địa chỉ, chọn KTV đang rảnh, rồi thanh toán tiền mặt sau buổi hoặc chuyển khoản kèm mã đặt lịch.